Zdjęcie: „Tygodnik Radomski” 1933, nr 1

Szymon Zajączkowski

Pola aktywności: Bajkopisarz, urzędnik, archiwista

Data urodzenia: 1801
Data śmierci: 1856-08-27

Biografia

Był synem Walentego Zajączkowskiego i urodził się około 1801 r. Zasłynął jako autor bajek oraz przypowieści dla dzieci i młodzieży.

Szymon Zajączkowski zatrudniony był początkowo jako urzędnik w kieleckim Rządzie Gubernialnym. W 1837 r. został dziennikarzem-archiwistą Deputacji Szlacheckiej Guberni Kieleckiej. Po połączeniu Guberni Kieleckiej z Sandomierską, które nastąpiło pod koniec 1844 r., przeniesiony został do Radomia i pracował jako archiwista w kancelarii Marszałka Szlachty Guberni Radomskiej.

Był autorem krótkich bajek i przypowieści dla dzieci i młodzieży o charakterze dydaktyczno-moralizatorskim. Ich bohaterami czynił często zwierzęta lub elementy przyrody (np. gwiazdy, drzewa). Krytykował w nich niewłaściwe postawy obyczajowo-społeczne, w tym naiwność, głupotę, pyszałkowatość i kłamstwo. Pisał utwory oryginalne, choć zdarzało mu się naśladować lub przerabiać dzieła dawnych i współczesnych bajkopisarzy oraz poetów polskich i zagranicznych, m.in. Ignacego Krasickiego i Stanisława Jachowicza. Opublikował dwa zbiory utworów: „Bajki, przypowiastki i powieści dla dzieci” (Bochnia 1841; kolejne wydania ukazały się w 1856 i 1867 r.), oraz „Trzy setki bajek z oddziałem przypowieści i powiastek” (Radom 1849). Jego bajki „Pająk i pszczoła”, „Koguty”, „Krople deszczu i błoto”, „Bańki z mydła”, „Osieł w sutym rzędzie” i „Statua” wydrukowane zostały także w almanachu „Radomianin” (1848). Wybrane utwory Zajączkowskiego znaleźć można ponadto w antologii bajki polskiej wydanej w 1982 r. przez Wydawnictwo Ossolineum.

Bajkopisarz przyjaźnił się prawdopodobnie z Edwardem Białoskurskim, gubernatorem Cywilnym Rządu Gubernialnego w Radomiu. Jego żonie, Alojzie, zadedykował jeden z tomów swoich bajek.

Szymon Zajączkowski zmarł w Radomiu. Pochowany został na cmentarzu przy ulicy Bolesława Limanowskiego. Nie zachował się jego grób. Wiadomo, że na pomniku widniał dawniej napis: „Śp. Szymon Zajączkowski, archiwista biura marszałka gub. radomskiej, autor trzechset bajek, powieści i powiastek – Czcił Boga, kochał ludzi, nauką się bawił. Ślad po sobie w przykładnych pismach pozostawił. W ustroniu, w cichej pracy przeżył życia chwile. I z wiarą w przebudzenie zasnął w tej mogile”.

Bibliografia

Opracowania, prasa itp.:

Kowalska-Cichy M., Szymon Zajączkowski – zapomniany radomski bajkopisarz, strona internetowa Ośrodka Kultury i Sztuki "Resursa Obywatelska" w Radomiu, 29 września, 2021, link: https://resursa.radom.pl/aktualnosci/szymon-zajaczkowski-zapomniany-radomski-bajkopisarz/ [dostęp on-line: 10.11.2025]
Pierzyńska-Jelska E., Inskrypcje nagrobne, [w:] Cmentarz Rzymskokatolicki w Radomiu przy dawnym Trakcie Starokrakowskim obecnie ul. B Limanowskiego, cz. I, Radom 1997, s. 63.
Szeląg Z., Szymon Zajączkowski (1801-1856), [w:] Znani i nieznani ziemi radomskiej, t. III, red. Cz. T. Zwolski, Radom 1990, s. 373.
Wiśniewski J, Szymon Zajączkowski. Zapomniany pieśniarz radomski, „Tygodnik Radomski” 29 października 1933, nr 1, s. 6.

---

Autor: Magdalena Kowalska-Cichy