Zygmunt Adolf Płużański

Pola aktywności: Naczelny lekarz szpitala św. Kazimierza w Radomiu, współorganizator Towarzystwa Lekarskiego w Radomiu, radny m. Radomia, działacz społeczny

Data urodzenia: 1843-04-19
Data śmierci: 1908-09-19

Biografia

Urodził się we wsi Borkowice w powiecie opoczyńskim. Był synem Leona Franciszka – zarządcy dóbr borkowskich i wójta gminy Borkowice i Niekłań – oraz Bronisławy z Drzewieckich.

Zygmunt Płużański ukończył Gimnazjum Rządowe Męskie w Radomiu. Studia medyczne rozpoczął na warszawskiej Akademii Medyczno-Chirurgicznej w 1860 r. Dyplom lekarza uzyskał na Wydziale Lekarskim Szkoły Głównej Warszawskiej (3 kwietnia 1867 r.). Pracę zawodową rozpoczął w Koszycach w pow. kieleckim, skąd po roku przeniósł się do Przysuchy, gdzie oprócz praktyki lekarskiej, zajmował się badaniem odkrytych przez siebie źródeł wód mineralnych w okolicznych wsiach. Po konsultacjach w 1870 r. z Oddziałem Balneologii Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego stwierdzono, że źródła w Goździkowicach i w Borkowicach obfitują w żelazo i dwutlenek węgla. W 1873 r. Płużański przeniósł się do Radomia, gdzie prowadził wolną praktykę lekarską. Pracował w szpitalu św. Kazimierza w Radomiu, a w 1880 r. został jego lekarzem naczelnym. Stanowisko to pełnił do końca życia. Od 31 sierpnia 1885 r. był lekarzem Radomskiej Izby Skarbowej. W 1901 r. został, z wyboru Zarządu Miejskiego, radnym m. Radomia.

Dużo czasu poświęcał działalności społecznej. W 1898 r. został członkiem komitetu budowy nowego kościoła w mieście przy ul. Michajłowskiej (obecnie Katedra Opieki NMP przy ul. H. Sienkiewicza 13). Był też jednym z inicjatorów powołania do życia Towarzystwa Lekarskiego w Radomiu. Na pierwszym jego zjeździe (13 grudnia 1903 r.) został wybrany członkiem komisji rewizyjnej. Ufundował murowaną kaplicę na cmentarzu w Przysusze z ołtarzem Matki Boskiej.

W 1868 r. ożenił się z Heleną z Krygierów, córką Andrzeja Krygiera (1822-1882), pioniera polskiej metalurgii i przemysłowca, właściciela Rzucowa. Małżeństwo Płużańskich miało trzech synów: Włodzimierza (ur. w Przysusze, 1872-1944) – chemika i działacza przemysłowego, Stanisława Romana (ur. w Radomiu, 1879-1951) – inżyniera mechanika i profesora Politechniki Warszawskiej (pochowanego na Starych Powązkach w Warszawie) i Kazimierza (1883-1908) – studenta medycyny pochowanego na starym cmentarzu Radomia przy dawnym Trakcie Starokrakowskim (obecnie ul. B. Limanowskiego). Wnukiem Zygmunta i Heleny Płużańskich był Stefan (1906-1970), syn Stanisława Romana, znany malarz i grafik urodzony w Radomiu, który, podobnie jak ojciec, spoczął na Starych Powązkach.

Zmarł w Radomiu. W uznaniu zasług dra Płużańskiego dla miasta i jego mieszkańców, w holu głównym radomskiego Szpitala Specjalistycznego im. Tytusa Chałubińskiego przy ul. Tochtermana, umieszczona została tablica pamiątkowa poświęcona jego pomięci.

Bibliografia

Źródła archiwalne:

Archiwum Państwowe w Radomiu, zespół 156: Akta Stanu Cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej św. Jana w Radomiu, seria 1: Księgi metrykalne, sygn. 103: [Duplikat akt zaślubionych i zmarłych parafii Radom za 1908 r.], s. 359 (akt nr 792).
Karta ewidencyjna w archiwum delegatury WKZ Radom 1976.

Opracowania, prasa itp.:

Bochyński R. K., Plastyka nagrobna, [w:] Cmentarz rzymskokatolicki w Radomiu przy dawnym trakcie starokrakowskim, cz. 1, Radom 1997, s. 48-49.
Fidos R., Gmina Borkowice. Przewodnik turystyczny, Borkowice 2013, s. 60.
Kronika żałobna, „Nowiny Lekarskie” październik 1908, z. 10, s. 640.
Księga pamiątkowa zjazdu b. wychowanków b. Szkoły Głównej Warszawskiej w 40-ą rocznicę jej założenia, Warszawa 1905, s. 145.
„Kurier Warszawski” 22 stycznia 1933, nr 22, s. 13.
Luboński J., Monografja historyczna miasta Radomia, Radom 1907, s. 267, 332.
Sprawozdanie Towarzystwa lekarskiego radomskiego za r. 1908, „Przegląd Lekarski” 5 czerwca 1909, nr 23, s. 367-368.
Szarejko P., Słownik lekarzy polskich XIX wieku, t. 1, Warszawa 1991, s. 440.
Tochterman, O szpitalach i lekarzach radomskich, „Radomski Rocznik Lekarski” 2000, T. 5, s. 117-189.
Wiraszka R., Notki biograficzne lekarzy radomskich, „Radomski Rocznik Lekarski” 2003, T. 8, s. 149.
Wiśniewski J., Dekanat opoczyński, Radom 1913, s. 146.

---

Autor: -